برق و اتوماسیون صنعتی

برق صنعتی چیست؟

برق صنعتی شاخه‌ای از مهندسی برق است که به طراحی، اجرا، بهره‌برداری و نگهداری سیستم‌های الکتریکی در محیط‌های صنعتی می‌پردازد.
برخلاف برق ساختمان که تمرکز آن روی مصرف‌کننده‌های ساده است، برق صنعتی با سیستم‌های قدرت بالا، تجهیزات کنترلی پیچیده و ایمنی بسیار حساس سروکار دارد.

حوزه برق صنعتی شامل موارد زیر است:

 1- طراحی و اجرای تابلوهای برق صنعتی

 2- سیستم‌های توزیع برق فشار ضعیف و متوسط

 3- حفاظت تجهیزات الکتریکی و انسانی

 4- کنترل و راه‌اندازی الکتروموتورها

 5- سیستم‌های فرمان و کنترلی خطوط تولید

 6- بهینه‌سازی مصرف انرژی

برق صنعتی پایه و زیرساخت تمام سیستم‌های اتوماسیون صنعتی محسوب می‌شود.

 

اتوماسیون صنعتی چیست؟

اتوماسیون صنعتی به معنای کنترل هوشمند فرآیندهای تولید توسط ماشین‌آلات و سیستم‌های کنترلی بدون دخالت مستقیم انسان است.
در این سیستم‌ها، تصمیم‌گیری، کنترل، نظارت و اصلاح فرآیندها توسط تجهیزات الکترونیکی و نرم‌افزاری انجام می‌شود.

اتوماسیون صنعتی ترکیبی از چند علم مهم است:

 1- مهندسی برق

 2- مهندسی کنترل

 3- مهندسی مکانیک

 4- فناوری اطلاعات و نرم‌افزار

چرا اتوماسیون صنعتی حیاتی است؟

در دنیای امروز، سرعت، کیفیت و هزینه سه عامل اصلی موفقیت صنایع هستند.
اتوماسیون صنعتی به شکل مستقیم این سه عامل را بهبود می‌دهد:

مزیت

افزایش تولید

کاهش هزینه

افزایش کیفیت

افزایش ایمنی

کنترل دقیق

مصرف بهینه انرژی

 توضیح

خطوط تولید بدون توقف و با سرعت بالا کار می‌کنند

کاهش نیروی انسانی، کاهش ضایعات

 تولید یکنواخت و بدون خطا

کاهش حضور انسان در محیط‌های خطرناک

 ثبت داده‌ها و مانیتورینگ لحظه‌ای

کاهش مصرف برق و هزینه‌های انرژی

اجزای اصلی سیستم برق و اتوماسیون صنعتی
۱. تجهیزات قدرت و فرمان

این بخش وظیفه تأمین، توزیع و حفاظت انرژی الکتریکی را بر عهده دارد:

 1- کلیدهای کمپکت و هوایی

 2- کنتاکتور و بی‌متال

 3- رله‌های حفاظتی

 4- کلید محافظ جان

 5- بانک خازنی و تجهیزات اصلاح ضریب قدرت

 6- اینورتر (کنترل دور موتور)

 7- سافت استارتر

 8- تابلوهای برق صنعتی

۲. تجهیزات کنترلی و مغز سیستم

این قسمت تصمیم‌گیرنده سیستم اتوماسیون است:

 1- PLC و ماژول‌های ورودی/خروجی

 2- HMI و پنل اپراتوری

 3- کامپیوتر و مانیتور صنعتی

 4- سیستم‌های اسکادا (SCADA)

 5- شبکه‌های صنعتی (Profibus, Profinet, Modbus, Ethernet/IP)

۳. ابزار دقیق و سنسورها

این تجهیزات اطلاعات فیزیکی فرآیند را به سیگنال الکتریکی تبدیل می‌کنند:

 1- سنسور دما، فشار، سطح، جریان

 2- سنسورهای نوری، القایی و مجاورتی

 3- ترانسمیترها و کنترلرها

۴. تجهیزات مکانیکی و ایمنی

 1- الکتروموتورهای صنعتی و ضد انفجار

 2- سوکت و پلاگ‌های صنعتی

 3- سیستم‌های اعلام و اطفاء حریق

 4- سیستم‌های هشداردهنده گاز

 5- تجهیزات ایمنی ماشین‌آلات